De ontwikkeling van het Antwerpse privaatrecht in de eerste helft van de zestiende eeuw: uitgave van het Gulden Boeck (ca. 1510-ca. 1537), (ontwerpen van) ordonnanties (1496-ca. 1546), een rechtsboek (ca. 1541-ca. 1545) en proeven van hoofdstukken van de costuymen van 1548

In 1870 verzorgde Guillaume De Longé een uitgave van De statuyten der stat van Antwerpen ghenaempt het Gulden Boeck, in het eerste volume van de editie van costuymen van de stad en vrijheid van Antwerpen, in de reeks Coutumes du pays et duché de Brabant van de Koninklijke Commissie voor de uitgave der Oude Wetten en Verordeningen van België. Dat Gulden Boeck is een verzameling van Antwerpse normen uit de vroege zestiende eeuw. In het vermelde volume werd ook de compilatie van costuymen van Antwerpen uit 1548 uitgegeven.

In tegenstelling tot die laatste costuymen, heeft het Gulden Boeck zelden de aandacht getrokken, en zelfs niet van onderzoekers van het Antwerpse recht. Dat kan verklaard worden door de rijkdom van de costuymen van 1548, en van de latere costuymen van 1570, 1582 en 1608. De omvangrijke en uitgebalanceerde inhoud van die bundelingen van Antwerpse rechtsregels steekt inderdaad schril af tegen het Gulden Boeck. De meeste auteurs wezen bijna uitsluitend op het beperkte en weinig doordachte karakter van dat laatste werk. Ze hadden daarbij echter niet veel oog voor de context van het ontstaan van de tekst en voor zijn evolutie. Die zijn nochtans van groot belang voor een goed begrip van de groei van het Antwerpse recht in de periode tussen circa 1490 en circa 1565, toen de stad van een middelgrote centrumplaats een internationale handelsmetropool werd. De tekstuele traditie van het Gulden Boeck biedt een inkijk in de langzame uitwerking, abstrahering en indeling van voordien summiere, en vaak ongeschreven en rechterlijk toegepaste, regels en principes tot een logisch-sluitend geheel van gedetailleerde, op tekst gestelde bepalingen van Antwerps privaatrecht. Bovendien tonen de opeenvolgende herwerkingen van versies van het Gulden Boeck aan dat het Antwerpse recht ook inhoudelijk in volle ontwikkeling was. Uit andere juridische teksten, zoals ordonnanties, een rechtsboek en proeven van hoofdstukken van de costuymen van 1548, uit de periode tussen circa 1510 en circa 1550, blijkt eveneens dat de spanningen tussen de autoriteit van teksten en vernieuwing in die tijd groot waren, aangezien tal van vijftiende-eeuwse normen in het licht van sterk gewijzigde economische en sociale omstandigheden werden aangevuld en zelfs veranderd. Pas naar aanleiding van de redactie van de costuymen van 1548 werden bepaalde juridische twistpunten min of meer definitief beslecht.