Handel in oud en nieuw recht: lobbyen voor een afzonderlijk handelsrecht doorheen de geschiedenis

In dit artikel wordt de ouderdom aangetoond van de idee dat een eigen, afzonderlijk handelsrecht nodig is. Die overtuiging berust op een assumptie die werd versterkt door het lobbywerk en de corporatieve bedoelingen van een economische elite doorheen de tijd. Dezelfde aangevoelde vanzelfsprekendheid leidde tot een verkeerd begrip van oude, politiek getinte teksten, waardoor niet-neutrale beschrijvingen als historische waarheid werden aanzien. Dat proces blijkt vooreerst uit de ontwikkeling van de bevoegdheid van de rechtbanken van koophandel, die aan het einde van de achttiende eeuw ten behoeve van de klasse van handelaars zelfs louter steunde op 'daden van koophandel'. In de Code de commerce werd dat al beperkt bijgesteld, maar de uiteindelijke afbouw van vele corporatieve kenmerken van dat wetboek vond pas plaats vanaf de laatste decennia van de negentiende eeuw. Dat was een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Toen het in de jaren 1860 en 1870 moeilijker werd de koopliedenklasse af te bakenen, ten gevolge van internationalisering en liberalisering van de handel, moest de personele bevoegdheid van de rechtbanken van koophandel worden gedefinieerd. De vanouds grote nood aan juridische expertise in de rechtbanken van koophandel werd mondjesmaat, maar zelfs in 1967 nog niet helemaal, erkend. De vandaag meer praktijkgeoriënteerde taken van de rechters in handelszaken worden echter eveneens met het vermelde oude beeld uitgelegd. De geduide processen van lobbyen en van bricolage van historische begrippen ter ondersteuning van claims komen verder ook in de legitimatie van transnationaal handelsrecht naar voren. Een historisch argument over het bijzondere karakter van een dergelijk recht kan enkel verwijzen naar de geslaagde corporatieve aanspraken van kooplieden in de loop van de geschiedenis, en niet naar een als zodanig bestaand gewoonterechtelijk handelsrecht.