Het behoud/verlies van het belang bij het beroep tot nietigverklaring voor de Raad van State

De verzoekende partij moet doen blijken van een rechtstreeks, persoonlijk, zeker en wettig belang bij de gevraagde vernietiging. Het belang moet bovendien actueel zijn.

De vereiste van het actueel belang houdt verband met het tijdstip waarop een verzoeker belang moet hebben bij zijn vordering.
Volgens de vaste rechtspraak van de Raad van State dient het belang, waarvan een verzoeker blijk moet geven, te bestaan op het ogenblik van het indienen van het annulatieberoep en moet hij dat belang behouden tot aan de uitspraak.

Ten tweede, moet het belang waarvan een verzoekende partij overeenkomstig artikel 19, eerste lid blijk moet geven nog bestaan op het ogenblik van de uitspraak, in die zin dat de verzoeker op dat ogenblik moet aantonen dat hij nog een tastbaar voordeel kan halen uit de vernietiging van de bestreden beslissing.
Wanneer er twijfel rijst omtrent zijn belang, komt het de verzoeker toe aan de Raad van State alle nuttige gegevens voor te leggen die kunnen aantonen dat hij in de concrete omstandigheden van de zaak nog steeds een actueel belang bij de nietigverklaring behoudt.

De voorwaarde dat het belang moet bestaan op het ogenblik van de uitspraak van de Raad van State heeft in de praktijk verstrekkende gevolgen.
Tijdens de vaak lange duur van de procedure kan het belang immers teloor gaan ten gevolge van allerlei juridische en feitelijke omstandigheden.
Soms heeft de verzoeker deze omstandigheden bewust gewild. Vaak echter zullen die omstandigheden zich onafhankelijk van zijn wil voordoen.

Deze bijdrage gaat dieper in op de omstandigheden die het actueel karakter van het belang beïnvloeden en die er finaal kunnen toe leiden dat de Raad van State beslist dat de verzoeker, die bij aanvang over een belang beschikte, dit in de loop van de procedure heeft verloren.

Het onderzoek heeft voornamelijk betrekking op de rechtspraak van de Raad van State van het afgelopen decennium. Het spreekt voor zich dat de auteur noch de pretentie, noch de ambitie had om elk arrest betreffende voormeld thema te onderzoeken en te bespreken; dat is immers onbegonnen werk.
Hoewel de vraag of de verzoeker een belang heeft bij zijn beroep een feitenkwestie is die zich moeilijk in abstracte regels laat vatten, laat de rechtspraak toe de bedoelde omstandigheden onder te verdelen in dertien categorieën.
Na de toelichting van deze categorieën, volgt een kritische evaluatie van de invulling van het vereiste van het actueel belang door de rechtspraak.