Nieuwe vormen van authenticiteit? Autobiografisch schrijven in de Nederlandstalige letteren na 1995. Lezing op de onderzoeksdag van de Vlaamse Vereniging voor Algemene en Vergelijkende Literatuurwetenschap. Universiteit Antwerpen, 29 april 2011

Johanna De Coux

Research output: Chapter in Book/Report/Conference proceedingMeeting abstract (Book)

Abstract

Mijn onderzoeksproject gaat na of verschillende vormen van literair autobiografisch schrijven (autobiografie, pseudo-autobiografie, autobiografische roman en 'autofictie') verschillende authenticiteitseffecten hebben. Authenticiteit wordt hier begrepen als de gepastheid van het literaire werk voor de extraliteraire en literaire context waarin het verschijnt. Die gepastheid hangt in hoge mate af van wat Dominique Maingueneau (2004) in zijn discoursanalytische theorie de scène englobante (het discourstype (bv. literair)) en de scène générique (het genre (bv. autobiografie)) noemt. Maingueneau benadrukt echter dat een literaire auteur de normen van - bijvoorbeeld - de literaire autobiografie niet volledig respecteert. Om als origineel te worden beschouwd, construeert de auteur een scénographie, d.i. een innovatieve en dus normdoorbrekende scène. Aangezien een volledige normdoorbreking de gepastheid van het literaire werk ondermijnt, streeft de scénographie naar een balans tussen enerzijds originaliteit en innovatie en anderzijds verstaanbaarheid en conservatie. Dit wordt geïllustreerd met een korte analyse van de experimentele autobiografie Uitgespaard zelfportret. Verzameld proza (2004) van Christine D'haen.

Vervolgens ga ik in op een aantal problemen. Ten eerste is de afbakening van het corpus problematisch. Het aanbod van autobiografisch schrijven blijft gestadig groeien. De keuze van de case studies gaat daarenboven uit van voorafbestaande definities en kan bijgevolg a-prioristisch worden genoemd. Ten tweede zorgt de methodologie voor problemen. De categorieën waarin de strategieën voor de authenticatie van een literaire tekst worden ondergebracht - met name tekstueel (bv. onomastisch criterium), peritekstueel (bv. ondertitel), extratekstueel (bv. poëticale geschriften) en contextueel (bv. mediaoptredens) - zijn niet mooi te scheiden. Daarnaast bestaat er een ongelimiteerd aantal van deze strategieën. Daarom werd de studie van de extratekstuele en contextuele strategieën alvast beperkt tot de cotexte, d.i. de context van de tekst voor zover die uit de tekst spreekt.
Original languageDutch
Title of host publicationUnknown
Publication statusPublished - 2011

Keywords

  • literary autobiography
  • authenticity
  • D'haen

Cite this