Woonpatronen van een minderheid: een sociale studie van de joodse bevolking te Brussel, 1795 - 1830

Research output: Chapter in Book/Report/Conference proceedingMeeting abstract (Book)Research

Abstract

De ingrijpende politieke, sociale en culturele veranderingen die de West - Europese samenleving beroerden in de tweede helft van de 18de eeuw, brachten tevens transformaties teweeg in de joodse gemeenschappen. Dit proces, meestal gevat onder de noemer emancipatie van de joden, zou zich tot diep in de 19de eeuw doorzetten en impliceerde niet alleen transformaties in legale status (waarbij joden geleidelijk dezelfde rechten verwierven als de christelijke meerderheidsbevolking), beroepsstructuren en culturele gewoonten, maar ook veranderingen in de kijk op religie.
In deze uiteenzetting wordt de aandacht gevestigd op de - relatief kleine - joodse gemeenschap te Brussel aan het eind van de 18de en in de vroege 19de eeuw. Eerst wordt een overzicht van de demografische evolutie van de joodse bevolking in de Zennestad gedurende deze periode gegeven, waarna enkele sociale aspecten van de joodse minderheid kort belicht worden (o.a. beroeps - en huishoudstructuren). De klemtoon van de presentatie zal echter liggen op de woonpatronen van de joden te Brussel, die significante veranderingen ondergingen in de periode onder beschouwing.
Aan het einde van de 18de eeuw concentreerde de joodse gemeenschap zich voornamelijk in de buurt rond het Muntplein, het huidige Martelarenplein en de Broekstraat (gelegen in de 5de en 6de sectie van de stad), wat gerelateerd kan worden aan de inplanting van de belangrijkste instellingen van de gemeenschap (zoals de synagoge en de joodse armenschool). Er zal aangetoond worden hoe de aantrekkingskracht van dit kerngebied in het eerste kwart van de 19de eeuw geleidelijk afnam en de joodse aanwezigheid in de andere stadsdelen een feit werd. Als (mede)verklarende factor voor deze verschuiving zal gewezen worden op het feit dat welvaart- en beroepsgebonden factoren in hoge mate verantwoordelijk waren voor dit spreidingspatroon. Tenslotte wordt ook een blik geworpen op de intra-urbane residentiële mobiliteit van deze bevolkingsgroep, en meer bepaald op de variaties die hierin te onderscheiden vallen naargelang de generatie van immigranten: de mobiliteit binnen de stad van de eerste generatie joodse immigranten was immers gering en beperkt tot een kleine geografische omschrijving, terwijl de tweede generatie inwijkelingen minder gebonden bleek te zijn aan de buurt waarin ze opgroeide en gemakkelijker uitzwermde naar andere stadsdelen.
Original languageDutch
Title of host publicationXVde Colloquium "De Brabantse Stad"
Publication statusPublished - 17 Oct 2008
EventFinds and Results from the Swedish Cyprus Expedition: A Gender Perspective at the Medelhavsmuseet - Stockholm, Sweden
Duration: 21 Sep 200925 Sep 2009

Publication series

NameXVde Colloquium "De Brabantse Stad"

Conference

ConferenceFinds and Results from the Swedish Cyprus Expedition: A Gender Perspective at the Medelhavsmuseet
Country/TerritorySweden
CityStockholm
Period21/09/0925/09/09

Keywords

  • jewish minority
  • migration
  • integration
  • Brussels
  • 18th - 19th centuries
  • residential patterns
  • professional structure

Cite this