Eer, gender en geweld in een context van migratie. Een empirisch-ethisch onderzoek naar betekenissen en beleving van eer en eergerelateerd geweld, met Vlaanderen als case-study.

Onderzoeksoutput: PhD Thesis

Samenvatting

Dit proefschrift heeft als centrale vraag of respect voor de culturele identiteit van minderheden kan samengaan met het garanderen van het welzijn en de rechten van vrouwen uit deze groepen. Dit onderzoek bouwt zo verder op het academische feminisme-versus-multiculturalisme-debat, waarin vragen werden gesteld bij de wenselijkheid om de culturele identiteit van minderheden in Westerse staten te erkennen en te beschermen. In dit debat werd dikwijls verwezen naar "schadelijke culturele praktijken" zoals polygamie, gearrangeerde huwelijken, en eergerelateerd geweld, als illustratie van de morele dilemma's waar Westerse samenlevingen voor gesteld worden als ze zich én welwillend opstellen ten aanzien van de culturele identiteit van minderheden, én de waarden van gendergelijkheid, autonomie en (seksuele) keuzevrijheid van vrouwen willen onderschrijven. In dit proefschrift werd getracht een uitweg te vinden uit deze impasse, aan de hand van een onderzoek naar het fenomeen van eergerelateerd geweld in de migratiecontext van Vlaanderen. Ervan uitgaande dat cultuur steeds geconstrueerd wordt in concrete lokale contexten, stonden in deze thesis de vragen centraal of dit eerbegrip inderdaad een centrale waarde is voor etnische minderheden in Vlaanderen, en in welke mate eer een rol speelt bij familiaal geweld onder minderheden. Vertrekkende vanuit een gematigd contextueel ethisch perspectief werd een empirisch onderzoek uitgevoerd onder minderheden en hulpverleners in Vlaanderen, waarbij kwalitatieve onderzoeksmethodes (literatuurstudie, diepte-interviews, participatie) werden gecombineerd met een gestandaardiseerde bevraging. Uit dit onderzoek bleek dat eer een complex begrip is, wiens betekenis niet gereduceerd kan worden tot een mannelijke preoccupatie met vrouwelijke maagdelijkheid en kuisheid: deze versie van eer - traditionele eer, die aan de basis ligt van eergerelateerd geweld - blijkt slechts één versie van een breder voorkomende eermoraal. Geweld kan in deze moraal een legitiem instrument worden om de eigen eer te verdedigen ten opzichte van gelijken, en om buitenstaanders - uitgesloten op basis van hun gender, leeftijd of sociale klasse - op hun plaats te zetten. Traditionele eer contrasteert echter met een nieuwer perspectief op eer, dat eer en waardigheid toekent aan ieder op basis van gedeelde menselijkheid. Hoewel beide perspectieven nu naast en tegenover elkaar bestaan in de meeste landen, blijken traditionele eer en eergerelateerd geweld sterker voort te bestaan in de brede regio van het Midden-Oosten tot Zuid-Azië. Maar eerder dan de reflectie te zijn van onveranderlijke culturen en tradities, blijkt dit nauw samen te hangen met complexe politieke en institutionele processen van staats- en identiteitsvorming. Onder minderheden in Vlaanderen bleek eer een belangrijk en herkenbaar cultureel concept, hoewel interpretaties sterk konden verschillen ten gevolge van interne groepsdifferentiaties en individuele voorkeuren. Traditionele noties van eer konden gereproduceerd worden, maar ook geherinterpreteerd of verworpen. Eer bleek echter ook een belangrijke functie te vervullen in het construeren van een eigen groeps- en individuele identiteit, en kon bijgevolg ervaren worden als een positieve waarde, die niet noodzakelijk werd geassocieerd met geweld en onderdrukking. Uit de bevraging van hulpverleners bleek dat eer wel degelijk een rol kan spelen bij geweld, maar ook dat geweld nooit louter tot cultuur gereduceerd kan worden: de bredere politieke, socio-economische en institutionele context blijkt een belangrijke invloed te hebben op de manier waarop geweld onder minderheden wordt gebruikt en erv
Originele taal-2Dutch
Toekennende instantie
  • Vrije Universiteit Brussel
Begeleider(s)/adviseur
  • Leye, Els, Co-Promotor, Externe Persoon
  • Coene, Gily, Promotor
Plaats van publicatieBrussels
StatusPublished - 2014

Keywords

  • eer

Citeer dit